“Piri Reis ile Korsan Avı” kitabı çocuklar için yazılmış. Ama bahsi geçen denizcimiz Piri Reis tarihe adını altın harflerle yazdırmış bir Türk denizcisi. Biz her şeyi bilen büyüklerin, onu tanıdığını varsayıp küçüklere anlatmak üzere bir kitap yazılması, fikir olarak bile kulağa hoş geliyor. Bu hoşluk sayfalarda yerini aldıkça keyifli okuma anları başlıyor. Bana da kitap üzerine yazmak kalıyor.

Yazıma başlamadan evvel, çevremdeki büyük dostlarıma “Piri Reis kimdir?” diye sordum. Hani bir yarışmada diyor ya “Yüz kişiye sorduk on popüler cevap arıyoruz.” diye, ben yüz kişiye sormadım ama çevremdekilere sordum. “Büyük Türk Denizci”, “Denizci”, “Amerika’nın da yer aldığı harita çizmiş bir denizci”, “Denizcilikle ilgili bir kitabı var diye biliyorum.”, “Sultan Süleyman zamanında yaşamış bir komutan” gibi cevaplar aldım. Anladım ki isme aşinayız ama bu büyük ismin tarihe katkılarını tam olarak bilmiyoruz.
“Bize anlatılmadı ki!”diyenler de var, biliyorum. Anlatılanlar kitaplaşınca okumak için vaktimiz de yok, farkındayım! Okumak üzere yola çıkanların, okurken zorlandıkları da göz önünde. O halde bu yazıya konu olan kitabı önce büyükler sonra küçükler okumalı. Hatta okuma bilmeyen küçüklere büyükler okuyabilir. Ne demiş Piri Reis, “Ne ilim vardır ki olsun sonu; ne insan vardır ki olmasın kusuru.”

“Piri Reis Korsan Avı” kitabı, “Serçe Sultan” serisinin ikinci kitabı. İlk kitapta, Kanuni sultan Süleyman dönemi anlatılıyor. Serinin bu yazıya konu ikinci kitabında, Piri Reis yer alıyor.Her iki kitapta da değişmeyen kahramanlarımız var. Bunlar, Topkapı sarayının kuş evinde yaşayan “Serçe Sultan” ve sarayın aşçısının oğlu “Feridun”. Bu iki arkadaşın en büyük özelliği macerasever olmaları. Durum böyle olunca peş peşe olaylar onları çağırıyor.

Bu macera başından sonuna nefes kesici ve çok mizahi anlatılmış. Hatta mizah daha ağır basıyor. Tarihi gerçeklerin, didaktik değil de çocukların da seveceği şekilde mizah ve merak ögeleri kullanılarak anlatılması, okunanların akılda kalması açısından iyi bir yöntem. Bir kitabın “çocuk edebiyatı” özelliği taşımasının başlıca özelliklerinden biri de bu, bilgiler gözümüzün içine sokulmuyor ama arka planda öğreniyoruz.

Piri Reis İle Korsan AvıKitap, Serçe Sultan ve Feridun’un Kanuni zamanında, Akdeniz’deki korsan saldırılarının önüne geçmek için yola çıkan geminin içine gizlice girmeleriyle başlıyor. Padişahın “Rodos seferine çıkılacak” emri üzerine, son zamanlarda denizi, korsanları, gemileri bir hayli merak eden iki dost, savaş gemilerinin yanına gider. Göke’yi görünce geminin büyüsüne kapılır ve gizlice gemiye binerler. Başlasın heyecan dolu satırlar… Başlasın başlamasına ama ikisi de saraya geri döndüklerinde Feridun’un babası Muhittin Amca’ya ne diyeceklerini düşünmeden de duramazlar.
Gemide herkes çok meşgul. Bu sebepten kimse bizi fark etmez diye düşünen bu iki kafadar tam da o sırada Piri Reis’e yakalanırlar. Onu kürekçi zannederler. Piri Reis kendini tanıtınca Feridun, “Nasıl yani gerçekten mi? Çok merak ediyorum, bir dünya haritası çizdiğiniz doğru mu?” diye soruverir. Piri Reis, mütevazı bir şekilde “Evet doğru küçük adam. Geçekten çizdim ve eski padişahımız Yavuz Sultan Selim Han’a sundum.” Cevabını verir. Biz okuyucular da güzel bir anlatımın içinde Piri Reis’in kim olduğunu, harita çizdiğini fark etmeden öğreniyoruz. Bu bilgi bize “Piri Reis şu tarihte doğmuştur. Şu padişahlar zamanında yaşamıştır. Şu haritayı çizmiştir.” şeklinde öretildiğinde pek akılda kalıcı olmuyor. Ama bir olayın içinde verildiğinde öğrenilmesi kolaylaşıyor ve akılda kalıcılığı artıyor.

Feridun Enderun mektebinde öğrendiklerini Piri Reis’e sormaya devam eder.O sırada anlıyoruz ki bu harita içinde Amerika kıtasının yer aldığı harita. Aynı anda Piri Reis’in onlara kim olduklarını öğrendiğinde artık denizde saraya geri dönülemeyecek şekilde yol aldıklarını ve Feridun’un babasına durumu bir mektupla iletmek gerektiğini söylüyor. Mektubu iletme görevi güvercinlere; bu iki dosta göz kulak olmak görevi de “Çilli Düdük” e verilir.

O da ne! O sırada kaptanı “Kırık Dümen” olan bir korsan gemisi gelir ve becerikli olmamalarına rağmen haritayı almayı başarırlar.Buna sebep Çilli Düdük’tür. Gemi yolundan dönemez, Rodos daha önemlidir. Sonunda Barbaros Hayrettin Paşa’nın Rodos’u aldığı müjdesi gelince Piri Reis haritayı bulmak için Tunus’a dümen kırar. Haritayı bulmak kadar aklında başka fikir daha vardır: “ Kitab-ı Bahriye” yi yazmak.Bunu Feridun’a söyler ve “Bir kitap yazıyorum denizcilikle ilgili bildiklerimi.Akdeniz’in kıyılarını,adaları,geçitleri,limanları ve boğazları not alıyorum.Haritalarımın kılavuzu olacak notlar düşüyorum.Benden sonra gelecek denizciler için bir rehber olacak nasipse.” der.

Sıra geldi Kızık Sakal’ı yani Barbaros Hayrettin Paşa’yı tanımaya. Barbaros, Piri Reis’e korsan Kırık Dümen’in Kıbrısı’ı, Amerika zannettiği için oraya gittiğini haber veren bir not göndermiştir. Çünkü haritaya tersten bakmıştır! Piri Reis de Kıbrıs’a yol almaya başlar. Giderken Hala Sultan’ a selam verilir. (Hala Sultan’ın kim olduğunu da kitaptan öğreniverin ey okuyucular!)

Serçe Sultan ve Feridun haritanın kaybolmasına kendilerinin sebep olduğunu düşündüklerinden Kıbrıs’ta aramaya başlarlar. Nasıl bir yol izleyelim dedikleri anda “Bitirim Muhabirler” ile yolları kesişir. Hep birlikte akşamki balık festivalinde Kırık Dümen’i kaçırmaya karar verirler. Ama işler planladıkları gibi gitmez, yanlış adamı kaçırırlar. O anda Kırık Dümen’in Amerika diye Girit’e doğru yola çıktığı haberi gelir. Piri Reis haritayı bulmak ister fakat asıl odaklandığı yer “Kitab-ı Bahriye”dir.Kırık Dümen ve arkadaşı yakalanır. Onlara verilecek ceza sonraya ertelenir.

Girit’e gelince Padişahın notu ulaşır gemiye. Barbaros artık Kaptan-ı Derya’dır.(Bunun hangi görev olduğunu da sen öğreniver ey okuyucu!)
“Sultan Süleyman, biz Tunus’u Kıbrıs’ı Girit’i gezerken kendisinin de katıldığı Rodos Seferi’nden saraya dönmüştür. Bizi karşılayanların başındaydı.” Barbaros’un yeni görevi kutlandı. Piri Reis kitabını Sultan’a takdim etti. Feridun babasına sımsıkı sarıldı ve ona da bir unvan verildi. Bunun ne olduğunu merak ediyorsan kitabı okumalısın!
Kitabın sonunda der ki: “Barbaros Hayrettin Paşa Kaptan-ı Derya olduktan sonra pek çok başarılı sefer yaptı. Akdeniz çevresindeki tüm kara parçalarını fethederek Akdeniz’i bir Türk Gölü haline getirdi. Kendisini ve Piri Reis’i saygı ve rahmetle anıyoruz.”

Kitap Profil çocuk yayınlarından,144 sayfa, 7 yaş ve üzeri çocuklar için. Kitaptaki “Belki Bilmiyorsundur” bölümünü ayrıca çok beğendim. Genelde açıklamalar kitabın sonunda olur ve bakması, tekrar kaldığımız yere geri dönüp okuması zor olur. Fakat burada, anlatımın akışı bozulmadan, kitabın içinde yer alan terimler ve deyimler öyle güzel verilmiş ki anlamayı kolaylaştırıyor. Kitapta, yazı karakterlerinin ve boyutlarının ara ara değişmesi, farklı çizgi şekilleriyle bazı yerlerin balon içinde yazılmasını da çok yerinde buldum. Anlatılan metin tarihi olayların yer aldığı ciddi bir metin. Bu özellikler anlaşılmayı kolaylaştırmış.

Kitabı yazan, Sümeyra Üzer; çizen, İrma Z. Çetinkaya. Okuyan yazının başında da belirttiğim gibi hem büyükler hem küçükler. Keyifli okumalar demeden evvel, yazımın sonuna Ali Ural’ın “Posta Kutusundaki Mızıka” kitabından bir iki cümle bırakıyorum: “”Sevgili Dost,
Şimdi Piri Reis’in haritasını yeniden çizmenin zamanı. Bana siyah bir kalem kes gecenin dallarından. Boğuyor keşfedilmiş yerlerin haritaları.”

NOT: Kitap sonrası için “Yaratıcı Okuma” önerileri
* “Kâğıttan gemi” yapılarak, olaylar drama edilebilir.
* “Kitap Kapağı Tasarlama” çalışması yapılabilir. Tasarım, kitap kapağına yapıştırılabilir.
*Haritadan adı geçen yerler işaretlenebilir ve kitaptaki olaylar harita üzerinde tekrarlanabilir.
* “Sen Piri Reis olsan ve haritan çalınsa ne tepki verirdin?” “Barbaros gibi Kaptan-ı Derya unvanı sana verilseydi neler yapardın?” gibi sorular üzerinden akıl-fikir oyunları oynanabilir.
*İstanbul’da yaşayanlar, kitap sonrası Beşiktaş’ta bulunan “Denizcilik Müzesi” ni gezebilir.
*Kitapta geçen terimler ve deyimlerle ilgili resimleme, yeniden hikâye oluşturma gibi çalışmalar yapılabilir.
*Denizcilerin kullandığı eşyaların isimleri yazılır ve çeşitli gazete, dergi vs bu resimler bulunabilir. Ya da internetten resimlere bakılır. Bir tanesinin maketi yapılabilir.

Piri Reis İle Korsan Avı
Sümeyra Üzer
Profil Kitap
144 sayfa, 2016