Dillere pelesenk olmuş bir söz vardır, “Değişmeyen tek şey değişimin kendisidir.”Heraklitos’a ait bu sözü duymayan yoktur. Günümüzde her şeyin saniyede farklılaştığının idrakindeyiz. Buna ayak uydurmak için eskiye nazaran daha çok enerji sarf etmek ve çağa uygun teknikleri kullanarak yenileşmek gerekiyor. Bu hızlı değişimin ortaya çıkardığı malum sonuç, yeni neslin algısının eskiye nazaran hızlandığı.

Son dönemlerde hiperaktivite ve dikkat dağınıklığı şikâyetinde bulunmayan ebeveyn neredeyse yok gibi. Çocuklar çok erken yaşlarda ilaç kullanarak hayata başlıyor. Dikkatleri dağınık çünkü bu değişen dünya onlara, aynı anda bir sürü algılama seçenekleri sunuyor. Çocuğun elinde, hızla akan bir dünya var. Bu dünyanın adına eskiden televizyon derdik. Şimdiyse tablet ve akıllık telefon diyoruz.

Uzmanlar, özellikle 0-3 yaş arası çocukların ekranla tanışmasının doğru olmadığını söylüyor. Biz büyükler her işimizi bir tıkla hallederken, elimizdeki minik dünyaya neredeyse bağımlı hale gelmişken bu söylenileni yapmak ne kadar uygulanabilir? Bu zorluk ve hatta durumun imkânsızlığı o kadar anlaşılmış ki geçenlerde yapılan “Uluslararası Çocuk Medyası” konferansında, dijitale her yaş çocuk için içerik hazırlanması konulu konuşmalar yer aldı. Amaç, değişimin kendisine ayak uydurmak.

Bir diğer yandan, çözüm olarak yine çocukların altı aydan itibaren yaşına uygun seviyede kitaplarla tanıştırılması tavsiye ediliyor. Bu anlamda çocuklar için hazırlanan kitaplar, onların, başarma, fiziksel, bilgi, estetik,bir yere ait olma ihtiyaçlarının yanında değişme ihtiyacını da karşılamalı. Farklı ihtiyaçlar, çocuk kitaplarının içerik olarak, “Şiir, resim, sanat, alfabe, sayı, kavram, yazısız kitaplar, resimli öykü kitapları, okumaya başlama kitapları, vb” çeşitlenmesine olanak sağlıyor. 0-3 yaş arası henüz kendini birey olarak algılayamadığı zamanlarda, kitaplar oyuncak niyetine ihtiyacı karşılasa da 3 yaş sonrası edebi nitelik taşıyan kitaplar ve etkinlik kitapları tercih edilmeye başlanıyor.

Etkinlik kitapları, çocuğun yaşına göre gelişim seviyesine uygun özellikler taşır nitelikte olmalı. Bu anlamda 3,4,5 yaş çocuklar için hazırlanmış, Dorya Minik yayınlarından çıkan “Limbik” serisinden bahsetmek istiyorum.

Limbik, orta beyin sisteminin adı. Seriye neden bu ismin verildiği her kitabın başında açıklanıyor. Limbik, ete kemiğe bürünmüş bir karakter olarak karşımıza çıkıyor ve çocuklara hitaben, “Merhaba çocuklar, benim adım Limbik. İsmimi beğendiniz mi? Limbik; gördüklerimizi, duyduklarımızı ve hissettiklerimizi bize hatırlatan sistemin adıdır. Benim sayemde artık hiçbir şeyi unutmayacaksınız. Haydi, başlayalım o zaman. Bu kitapla birlikte çok eğlenip öğreneceğiz diyor.” Set, okullarda kulanım için hazırlanmış. Hedef, beynin sağ ve solunun eşit oranda geliştirilmesi.

Sette yer alan kitapların ayrıntılarına geçmeden, her sette karşımıza çıkan bir karakterle içeriklerin sunulmasının ve çocuğun parça-bütün ilişkisi kurması adına etkili bir yöntem olduğunun ifade edilmesi yerinde olur. İsim olarak seçilen “Limbik” de hem ilgiyi arttırası hem akılda kalıcı özellik taşıması anlamında iyi bir seçim olmuş.

Setin içinde, “Yeni Keşifler, Çok Dikkatli, Çizerek Öğreniyor, Matematik Öğreniyor, Kavrayarak Öğreniyor, Renkler ve şekillerle Öğreniyor, Aile İle kaliteli Zaman” başlıkları, yaşlara göre etkinliklerle hazırlanmış. Kitap, okul öncesi kreş ve anaokullarında öğretmenlerin kullanımına yönelik çalışmaları kapsayan dikkat geliştirici bir eğitim seti. Her kitap bitiminde, bir sonraki kitaba teşvik amaçlı, başarı sertifikası da yer alıyor.

Limbik - Dorya Yayınları

Setin içinde yer alan kitaplarda, cinsiyet kavramları, duygu durumlarının anlatılması, renklerin ve mevsimlerin ve şekillerin öğretimi yaşa göre devam eden seri halinde; eşleştirme, gölgesini bulma, serbest çizim, kesme, fark bulma, boyama, labirent, doğru yolu bulma, parça-bütün etkinlikleriyle sunulmuş.

“Çizgiler ile Öğreniyor, Çizgileri Öğreniyor, Çizerek Öğreniyor, Sayarak Öğreniyor, Sayıları Öğreniyor ve Matematik Öğreniyor” da bu çalışmalara ek olarak, şekil ve sayı noktaları birleştirme, gruplandırma, toplama-çıkarma alıştırmalarının bazılarının silinebilir özellikte sayfalardan oluşması, tekrara ve pekiştirmeye olanak sağlamış. Rakamların nokta birleştirerek tamamlanması etkinlikleri, parmak kaslarının gelişimi için önemli ama aynı sayfada, okul öncesi için, birleştirilmesi gereken sayıların sayısını fazla bulduğumu da eklemek isterim. Bu kitapların dikkat çekici diğer bir yanı Thales, Pisagor, Arşimet, Pascal ve Harezmi gibi matematik ve geometri alanında önemli çalışmalara imza atmış kişilerin, çocukların etkinlik arkadaşı olarak karşımıza çıkması.

“Kavramları Öğreniyor ve Kavrayarak Öğreniyor” da kavramların öğretimine hikâye anlatımıyla başlanması, çocukların dil gelişimine sağlayacağı katkı da göz önüne alındığında, yerinde bir çalışma olmuş. Hikâyelerdeki karakterlerin isimlerinin seçimi de yerinde ve akılda kalıcı. Soyut kavramların, kahraman isimleriyle somutlaştırılarak verilmesi(Küçük Edo, Şaşkın Kedi Pamuk, Çalışkan Karınca gibi) soyut-somut kavramlarının öğretilmesi açısından yerinde bir tercih olmuş.

“Yeni Keşifler Peşinde 1,2,3” kitaplarında, yine yaş özellikleri dikkate alınarak, çocuklar gerçek hayatı deneylerle keşfetmesi amaçlanmış. Kitaplara yerleştirilmiş karekodlarla, izleyerek öğrenme uygulamasına dikkat çekilmiş. Özellikle ilgimi çeken bölümler asetatlı sayfaların yer aldığı kısımlar oldu. Çocukların merakına yönelik hazırlanmış bu sayfaların, keşfetme duygusunu daha çok kamçıladığını düşünüyorum. Kitaplarda çıkartmalı etkinliklerde yer almış. Çocukların bu etkinliklere gösterdikleri ilgi göz önüne alınarak hazırlanmış bu sayfalarda ayrıca dikkate değer.

“Renkler İle Şekilleri Öğreniyor” sanırım bu set içinde en sevdiğim kitap oldu. Eğitimin sanatla bütünleştirilmesi; çocukta estetik duyarlılığın geliştirilmesi; çocuğun sosyalleşmesi, hayal gücü yüksek, yapıcı ve düşünen bir birey olması adına zengin bir araştırma içinde sanat aktiviteleri hazırlanmış. Ayrıca, yapılan araştırmalar sonucu, okul öncesi dönemde sanat zevkinin oluşabilmesi adına uygulamaların yanısıra dünyaca ünlü ressamların tanıtılması, eserlerinden örneklerin kitaplarda yer alması ilgi çekici. Kitabın sonunda, Van Gogh, Monet, Picasso ve Osman Hamdi Bey çocuklarla tanışma memnuniyetleri adına, çocuklara teşekkür belgesi de veriyor.

“Aile ile Kaliteli Zaman Geçiriyor 1,2” kitaplarında evde ailelerin çocuklarıyla yapabilecekleri etkinlik fikirleriyle, deneylerle çocuk-ebeveyn ilişkisini de destekler özellikler taşıyor. Doğan Cüceloğlu bir söyleşisinde, “ Bu güne kadar yaptığım çalışmaların sonucunda bir toplumun geleceği için aileyi çok önemsiyorum. Bir çocuğun gelişimi için aile ortamındaki iletişim çok önemlidir. Çocuğun içinde yetiştiği aile ortamı sağlıklı ise o toplumun geleceği güven içindendir.” der. Çocukla kaliteli zaman geçirmek adına fikir vermesi açısından da bu kitapların sette yer alması önemli.
Limbik - Dorya Yayınları

Kitapların geneline bakıldığında, çizimlerin dikkat çekici, kullanılan renklerin etkinliklere ilgi uyandırıcı özellikler taşıdığını görüyoruz. Resimlerin yanında fotoğrafların kullanılması da gerçek dünyaya geçiş aşamasında kavramların öğretimini pekiştirmiş. İnsanlardaki “motor” becerilerinin yaşam boyu devam ettiği düşünüldüğünde; çocukların psikomotor gelişimlerinin desteklenmesi adına hazırlanmış bu setin önemi daha iyi anlaşılıyor.Kitaplarda psikomotor gelişimi adına hiçbir detay atlanmamış. Hem büyük hem küçük kas motor becerileri desteklenmiş.

Kitaplar, Ebru Demir ve Yeliz Şahin tarafından özenle hazırlanmış. Kapak tasarımları Gülşah Bostan’a, grafik tasarım da Ufuk Kısa’ya ait. Kitapları uygulaması da öğretmenlere, velilere ve öğrencilere kalmış.

Sürekli değişen dünyada, çocukların dikkatlerini geliştirmek, öğrenmelerini desteklemek, keşfetmeleri için yol göstermek, sanata hayatlarında yer açmak adına, incelemesini yaptığım kitaplardan oluşan seti gönül rahatlığıyla öneriyorum. Kitapta internet kullanımı da doğru yönde destekleniyor. Tavsiye edilen video siteleri, tablet ve akıllı telefonların işlevsel kullanımı adına önemli.

Dünyamıza yazılımın yön verdiğini biliyoruz. Yazılım malum kodlanmış komutlar dizisinden yani daha farklı ifadesiyle yönergelerden oluşuyor. Yazılımın yeni içeriklere sahip olmasının yolu da hayal gücünün doğru yönlendirilmesiyle ilgili. Çok çeşitli ve birbirinden farklı konuları aynı anda gören çocukların, bunları zihinlerinde sıraya koymaları, hayatlarına uygulamaları düşünüldüğünde, dikkat geliştiren çalışmaların önemini daha da ortaya çıkıyor. Bu set, bu farkındalık üzerine hazırlanmış. Değişimin kendisinin değişmediğini idrak edecek ve orijinal içerikli yazılım programları oluşturacak yeni nesil yetiştirmek adına, bir yerde, ön çalışma özellikleri taşıyan etkinliklerin yer aldığı bu kitapları öğretmenlere ve ailelere gönül rahatlığıyla tavsiye ediyorum.

Limbik
Ebru Demir – Yeliz Şahin
Dorya Yayınları
2018