Genel

17. yüzyılın en önemli filozofu Baltasar Gracián’dan hayata dair tavsiyeler.

Tam adıyla Baltasar Gracián y morales; 1601 tarihinde Aragon Krallığı topraklarında bulunan Calatayud kentinin Belmonte bölgesinde dünyaya geldi. Gracián çocukluğunu Toledo’da yaşayan zanaatkâr amcası Antonio Gracián’ın yanında geçirmiştir. 6 aralık 1658 yılında henüz 57 yaşındayken aragon, tarazona’da ölmüştür. 17. yüzyılın en önemli filozoflarından biri olup ilhamını Seneca, Epiktetos, Plutarkhos, Publilius Syrus ve Desiderius Erasmus gibi önemli düşünürlerden almıştır. kendisinden sonra arthur schopenhauer ve friedrich nietzsche gibi önemli filozofların sevdiği bir isim olmuştur. babası bir doktor olsa da, rahip olan amcası ile büyümüş ve bir cizvit rahibi olmuştur. Kabiliyetli bir retoriği olduğu için verdiği vaazlarla ün kazanmıştır.

Milletinizin Kusurlarından Uzak Durun.
Su aktığı yolun; insan, içinde doğduğu şartların iyi ve kötü niteliklerini alır. Bazıları yurtlarına daha fazla şey borçludur, çünkü zirvede daha elverişli bir ortam mevcuttur. En uygar milletlerin bile kendilerine özgü kusurları vardır; bu zayıf yanlar, diğer milletlerin böbürlenerek veya onları uyararak kınamalarına yol açar. İnsanın kendi milletinden aldığı kusurları düzeltebilmesi ya da en azından saklayabilmesi zekâ göstergesidir; böylece kendi toplumunuzda özgün olmanın itibarını kazanabilir ve bu yöndeki beklentiler az olduğu için daha da saygın addedilirsiniz. İnsanların mevkilerinin, görevlerinin veya yaşlarının beraberinde getirdiği zayıflıklarının yanı sıra, aileden gelen kusurları da olabilir. Eğer bu zayıflıkların hepsi bir kişide toplanır ve doğru düzgün önlemler alınmazsa, ortaya tahammül edilemez bir canavar çıkar.

Akıllı Yaşama Sanatı

Sizi Eğitebileceklerin Dostluğunu Kazanın.
Bırakın dostça ilişkiler bilgi ve tecrübe okuluna dönüşsün, sohbetlerde kültür aktarılabilsin; böylece arkadaşlarınız öğretmenleriniz olur, sohbetin hazzına eğitimin avantajlarını da eklersiniz. Akıllı kişiler hazlarını böyle değiş tokuş etmekten keyif alırlar: Konuşurken beğeni toplar, duydukları sayesinde eğitim alırlar. Diğer insanlara hep çıkarlarımız yüzünden ilgi duyarız ama buradaki durum daha saygın niteliktedir. Buralar kibrin mabedi değil, görgünün sahnelendiği birer tiyatro olduğu için, bilge insanlar asilzade konaklarının müdavimidir. Öyle beyefendiler vardır ki, sadece kişilikleri ve davranışları ile soyluluk kerametini sergilediklerinden değil, çevrelerinde dünyevi bilgeliğin en iyi ve asil temsilcileri olan, iyi yetişmiş kişiler bulunduğu için de görmüş geçirmiş kimseler olarak itibar görürler.

Hayal Gücünüzü Denetleyin.
Onu bazen düzeltmeniz bazen de desteklemeniz gerekir. Çünkü bunu yapmak mutluluğunuz açısından önemlidir, hatta mantığınızı da güçlendirir. Hayal gücünüz size zulmedebilir, çünkü hayata seyirci kalmakla yetinmememize yol açar. Aynı zamanda hayatınızı etkileyip, onun üzerinde egemenlik kurmanızı sağlar; fakat sizi mutlu edebilmesinin yanı sıra, çılgınlığa doğru sürükleyerek taşınması zor bir yüke de dönüşebilir. Kendinizle barışık olmanıza ya da kendinize sırt çevirmenize yol açar. Bazıları için, eylemlerinin cezalarını sürekli erteleyen bir etmen haline gelir ve sonunda, aptalları perişan eden acı sonuçlara dönüşmesi kaçınılmazdır. Bazılarının keyifli yanılsamalara kapılmasına yol açarak, onlara mutlu ve maceralı bir gelecek vaat edebilir. Eğer ihtiyatlı bir bireysel kontrol mekanizmasının hakimiyeti altına alınmazsa, tüm bunları yapabilir.

Akıllı Yaşama Sanatı

En güçlü yanınızı bilin.
Bu size doğuştan bahşedilen en önemli yetenektir; onu geliştirirseniz gerisi gelecektir. Güçlü yanını bilen kişinin mükemmelliğe ulaşması kaçınılmazdır. Hangi niteliğinizin üstün olduğunu fark edin ve bu konuda sorumluluk üstlenin. Bazıları muhakemede iyidir, bazıları ise cesarette. Çoğu insan doğuştan gelen yeteneklerine karşı haşin davranır, bu yüzden de hiçbir konuda üstünlük kazanamaz. Zaman bizi abartılan tutkularımızdan arındırdığında ise çok geç kaldığımızı fark ederiz.

Çalışkan ve Zeki Olun.
Gayret, zekânın yavaş yavaş düşünüp bulduğunu acilen gerçekleştirir. Telaş aptalların başarısızlığıdır; çünkü onlar can alıcı noktayı bilmezler ve işe hazırlıksız girişirler. Diğer yandan, akıllılar da harekete geçmeyi fazla erteledikleri için başarısızlığa uğrarlar; öngörü düşünüp taşınmayı gerektirir ve geciken eylem genellikle hızlı alınan kararları boşa çıkarır. Sürat iyi şansın annesidir. Yarına iş bırakmayan kişi, her zaman daha fazla yol kat eder. Festina lente(Yavaşça acele et) krallara yakışır bir ilkedir.

Her Şeyde Zarafet.
Her konuda zarafet sahibi olmak yeteneklerin püf noktası, konuşmanın nefesi, eylemin ruhu ve süsün en önemli unsurudur. Mükemmellikler bizim doğamızın ziynetleridir. Ama her konuda zarafet mükemmelliğin can alıcı unsurudur. Bu konu düşüncelerde bile kendini gösterir. Bu, insana doğanın bir lütfudur ve eğitimle hiçbir ilgisi yoktur, hatta eğitimden baskın bile çıkabilmektedir. Zarafet kolaylıktan da fazlasıdır. Özgürlüğe ve rahatlığa yaklaşır. Utangaçlığı yener ve mükemmelliğe son rötuşu yapar. Zarafet olmadan güzellik cansız, incelik kaba sabadır. Zarafet cesareti, sağduyuyu, nezaketi, hatta görkemi bile geride bırakır. Zarafet başarıya giden kestirme yol ve utançtan en kolay kurtuluştur.

Akıllı Yaşama Sanatı

Kolayca Inanmayın, Kolayca Sevmeyin.
Zihnin olgunluğu her şeye anında inanmamaktan geçer. Yalan her yerde rastlanan bir şeydir. Bu yüzden de inanmak o kadar kolay olmamalı. Çabuk inananlar er ya da geç hataya düşer. Aynı zamanda, başkalarının sadakatine karşı beslediğiniz şüpheler konusunda da ısrarcı davranmayın. Çünkü bu da bazı durumlarda hakaret olarak algılanabilir, size bilgi veren kişiyi sahtekâr ya da aldatılmış olarak gördüğünüz izlenimini uyandırabilir. Tek kötü şey de bu değildir. Herkese zor inanmak, yalancılara özgü bir niteliktir. Yalancılar iki başarısızlıktan muzdariptir; ne kendisi inanır, ne de ona inanılır. Muhakemelerde acele etmemek dinleyicinin sağduyulu olduğunun belirtisidir; çünkü konuşmacı kendi kaynağına nasılsa güvenmektedir. Bir şeyi hemen sevmek de buna benzer bir tedbirsizliktir. Sözler dışında, davranışlarla da yalan söylenebilir ve bu hilekârlık günlük yaşantımızda daha büyük bir tehdit unsuru oluşturur.

Laf Üreten Insanla Iş Üreten insanı Ayırın.
Bu anlamda ayırt etme, birçok çeşidi olsa da arkadaş, insan ve iş seçme konularında çok önemlidir. Eyleme dönüşememiş kötü sözler bile yeterince rahatsız ediciyken, eyleme dönüşmüş kötü sözler daha da beterdir. Sözler ve sahte kibarlık karın doyurmaz. Aynalar kuş yakalamak için ideal bir tuzaktır. Sadece kendini beğenmişler uçuşan sözlere değer verir. Sözler işin teminatı olmalıdırlar ve tıpkı rehine dükkanı makbuzları gibi, onların da kendi değerleri vardır. Yaprakları olan fakat meyvesi olmayan ağaçlar işe yaramaz. Onları olduğu gibi kabul edin, gölge etmekten başka hiçbir işe yaramazlar.

Akıllı Yaşama Sanatı

Kalbinize Güvenin
Özellikle kendini daha önce de kanıtladıysa. Kalbinizi dinlemekten kaçmayın. Kalbiniz en önemli şeyleri daha önceden tahmin edebilen bir kâhindir. Birçok insan kendi kalbinden korktuğu için yok olup gitmiştir. Ama bir soruna daha iyi bir çare bulamıyorsak, kalbimize güvenmekten korkmanın ne anlamı vardır? Birçok insana doğa tarafından öyle sağlam bir kalp verilmiştir ki, kalpleri onları her zaman talihsizliklere karşı uyarır, hatta onların etkilerini defeder. Kötülüklerin üstesinden gelemedikten sonra, onların peşinde koşmanın yararı yoktur.

Aptalın En Son Yaptığı Şeyi, Akıllı Ilk Önce Yapar.
Her ikisi de aynı şeyi yapar. Tek fark bunu yaptıkları zamanda yatar. Birinin zamanlaması doğru, diğerininki ise yanlıştır. Zihni allak bullak halde yola çıkan kişi, yolun sonuna kadar böyle ilerler. Her düşüncesi yanlıştır. Sağın sol olduğunu zanneder. Bütün hareketleri çocuksudur. Onu doğru yola getirebilecek tek bir yöntem, er ya da geç yapması gereken şeyi yapmaya zorlamaktır. Diğer taraftan, akıllı adam yapılması gereken şeyi zaten bilir. Bu nedenle onu kendi isteğiyle yaparak, bu şekilde itibar kazanır.

Ne Sevgi Ne de Nefret Sonsuzdur.
Bugünkü arkadaşlarınıza sanki onlar yarın düşmanınız, hatta en kötü düşmanlarınız olacaklarmış gibi davranın. Bu tür durumlar gerçekten de meydana geldiği için, bunlar sizin önlemleriniz olsun. Arkadaşınız olmaktan vazgeçenler için, onlara karşı bir savaş başlatmada kullanılabilecek silahları hemen elinize almayın. Diğer yandan, düşmanınız için bile barışma kapısını açık tutun. Bu aynı zamanda cömertlik kapısıysa, daha da güvenli olacaktır. Uzun süre öncesinin intikamı, bazen bugünün işkencesidir ve yaptığımız bir kötülükten zevk almanın sonu acıya dönüşecektir.

Akıllı Yaşama Sanatı
Baltasar Gracian
Çevirmen: Sabri Kaliç
Maya Kitap
160 sayfa, 2012

Etiketler
Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Kapalı