Toplumsal Cinsiyet

Toplumsal Cinsiyet
7 Üslup
7 Akıcılık
8 Kapak
7 Fiyat
7.3
Güray Özdemir diğer yazısı

Prof. Dr. Üstün Dökmen’in eşi Zehra Yaşın Dökmen tarafından yazılan ‘’ Toplumsal Cinsiyet’’ isimli eser toplamda 6 bölümden oluşmaktadır:

1- Toplumsal cinsiyet ve sosyal psikoloji
2- Toplumsal cinsiyetle ilgili kuramlar
3- Toplumsal cinsiyet kalıp yargıları ve cinsiyet ayrımcılığı
4- Kitle iletişim araçlarında cinsiyetlerin ve cinsiyet rollerinin ele alınışı
5- Cinsiyet farklılıkları: kadınlar ve erkekler gerçekten farklı mıdır?
6- Cinsiyet kalıp yargılarının ve cinsiyet rollerinin sonuçları

Birinci bölümde, kadın ve erkeğin biyolojik özelliklerinden yola çıkarak, toplumun bu konuda ne derece etkili olduğu anlatılmaktadır. Örneğin, feminen, maskülen diye tabir edilen özellikler hem sağlıklı hem de sağlıksız olabiliyor. Önemli olan bunların ayrımını doğru yapabilmektir. Sağlıklı feminen özellikler, şefkatli, duygusal, otantik olmak iken; sağlıksız feminen özellikler, ilgiye muhtaç, kurban rolünde bulunan, kindar tiplerdir. Aynı şekilde sağlıklı maskülen özellikler, özgür, kararlı, odaklı olmak iken, sağlıksız maskülen özellikler, kaba, otoriter sadist tipe sahip kişilerdir. Bunların en önemli belirleyicisi tabiî ki de toplumdur. Aynı durum meslek seçimlerinde de görülmektedir. Öğretmen, hemşire dediğimiz meslek elemanları daha çok kadınlara yakıştırılırken, mühendis, avukat olan meslek elemanları daha ziyade erkeklerde kabul edilmektedir. Tersi bir durumla karşılaşıldığında garipsenebilmekte ve çoğu zaman bu bireyler birtakım toplumsal engellenmelere maruz bırakılmaktadır.

Dökmen, bu bölümde tezlerini bilimsel metotlarla, yapılan deneysel çalışmalarla desteklemektedir. Bunun yanında karikatürler, şiirler kullanarak ta okuyucunun ilgisini çekiyor. İkinci bölümde, kuramlar perspektifinde değerlendirmeler yer almaktadır. İlk başta tabiî ki de Sigmun FREUD’un kuramı olan psikanalitik kuramdan başlanmıştır. Psikoseksüel dönemler olan oral, anal, fallik, latent, genital dönemlerden örnekler verilmiştir. Anne babaların çocuklar üzerinde ne derece etkili olduğuna dair birtakım açıklamalar, değerlendirmeler yapılmıştır. Bunlara ek olarak; psikososyal, sosyobiyolojik, sosyal öğrenme, sosyal bilişsel, benlik sunuşu, çok faktörlü toplumsal cinsiyet kimliği kuramı gibi kuramlar da temel alınarak okuyucuyu farklı bir noktadan bakmaya sevk etmektedir. Üçüncü bölümde, toplumun önyargılar, kalıp yargıları üzerinde durulmuştur. Eşcinsellere, kadınlara, erkeklere, yaşlılara, şişmanlara yönelik genel tabular vardır.

Bu tabuların güdüsel, bilişsel, sosyokültürel özellikleri, kaynakları temel alınmıştır. Bunlar anlatılırken de, yaşanmış hikâyelerden de örnekler verilerek daha samimi bir hava kattığını düşünüyorum. Bunu destekleyen bir diğeri ise, karikatürlerin yer almasıdır. Kalıp yargılar anlatılırken, ast-üst ilişkisi denilen toplumun zengin kesimi, fakir kesimi arasındaki farklılıklar da bunda etkili olmaktadır. Yahut sosyal statü de bu durumu etkilemektedir. Anlatılanlar fazla bilimsel ve havada durmuyor. Bu da her kesimden okuyucunun okuyabilmesine olanak sağlıyor. Dördüncü bölümde, kitle iletişim araçlarının cinsiyet rolleri ve cinsel kimlik üzerindeki etkileri anlatılmaktadır. Araba reklâmlarında son sistem makyajlı, mayolu bir kadının kullanılması, erkeklerin iş ortamlarında fazlasıyla bulunması, yöneten pozisyonunda yer alması gibi algısal mesajlar içermektedir. Aynı şekilde çocuk kitaplarında, masallarında da bunlar yer almaktadır.

Geçmişten günümüze okutulan birçok masalda kadın hep çok güzel, bakımlı, ağzını açmayan ne denirse yapan, erkek daha çok konuşan, hükmeden kategorisinde yerini almıştır. Hatta hayvan hikâyelerinin yer aldığı kitaplarda da çocuklara cinsiyet rolleri üzerinden mesajlar verilmiştir. Tüm bunlara ek olarak yazar, bilimsel araştırmalardan da örnekler vererek bu tezlerini desteklemiştir. Aynı şekilde gazete, dergiler de ya da müzik kliplerinde de görmek mümkündür. Mesela erkeklere daha saldırgan bir profil çizdirilirken, kadınlar daha uçarı biri gibi gösteriliyor. Beşinci bölümde, kadınlar ve erkekler gerçekten farklı mı? Sorusu ayrıntılı olarak incelenir. Burada biyolojik birtakım farklılıkların var olduğundan ama çoğu farklılığın tamamen kültürel bağlamda olduğundan bahsedilir. Burada anlatılanlar oldukça geniş kapsamda ele alınmıştır.

Son olarak altıncı bölümde ise, cinsiyete dair tüm bu kalıp yargıların, ön yargıların, rollerin sonuçları üzerinde durulur. Bölümün başında kadın üniversite öğrencisinin yaşadıklarından yola çıkarak bazı temel başlıklarda yaşanılan durumlar anlatılmıştır. Örneğin, kadınların evlerinde turşu, reçel, yemek yapmaları çoğu zaman bir iş kapsamında yer almaz. Bu, yapılması zorunlu ya da olması gereken bir durum gibi görülür. Ekmeğini kazanma kavramında da bunu görebiliriz. Tabi ülkeden ülkeye kültürden kültüre değişiklik gösterebilir. Geleneksel kültürde bu roller daha çok erkeklere atfedilirken günümüzde kadınlar da bu rolü üstlenebilmektedir. Dikkat edilmesi gereken kısım ise, kadın çalışıp para kazansa dahi evine geldiğinde de aynı durum sürebilmektedir. Bu da kadında yetersizlik duygusuna ortam hazırlayabilir. Bunun sınırlarının doğru korunması gerekmektedir. Aynı zamanda iş hayatında kadınların birtakım mobbing durumlarına maruz kalmaları da hem bireysel olarak hem de aile kurumu olarak zorlanmalara sebep olabilmektedir.

Sonuç olarak kitabın bütününü özetlediğimizde; geleneksel cinsiyet rolleri, sosyokültürel yapı kadın ve erkeğin psikolojik olarak yorulmalarına ve olumsuz durumların ortaya çıkmasın zemin hazırlayabilmektedir. Bu, kadın ve erkeğin kendilerini sağlıksız, mutsuz, yetersiz hissetmelerini sağlayabilmektedir. Dolayısıyla sadece kadın veya erkek olduğu için insanlar, birtakım kısıtlamalarla hayatlarını zindan etmemelidirler. Kitap, her kesimden insanın okuyabileceği tarzda yazılmıştır. İçerisinde bilimsel ifadelerin olması gözünüzü korkutmasın. Verdiği mesajlar açık ve net. Sade ve akıcı bir dili var. Okunmalı ve okutulmalı diyebileceğim kitaplardan birisidir. Tavsiye ederim. Keyifli okumalar…

Toplumsal Cinsiyet
Zehra Yaşın Dökmen
Remzi kitabevi
240 sayfa

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.