İlahi Komedya (Dante Alighieri)

İlahi Komedya
10 Üslup
10 Akıcılık
10 Kapak
10 Fiyat
10

Hem sinema hem de edebiyat dünyasının en çok etkilenip konu aldığı kitap “İlahi Komedya”dır, diye tahmin yürütmek sanırım yanlış olmaz. Özellikle simgebilim, şifre, gizem gibi konuları işleyen film ve kitaplarda, barındırdığı bulmacavari ve mistik anlamlar sebebiyle hep başrolü üstlenmiştir. Bu sebepten dolayı da “içinde kayboluruz endişesi” ile biz okurların her zaman uzak durup okumaya cesaret edemediğimiz bir eser olmuştur. Bu eşiği geçip okumaya başladığınız andan itibaren “nasıl olur da ben bu muhteşem eseri hep erteleyip durmuşum” düşüncesi ile doluyorsunuz. Sakın endişelenmeyin; çünkü eserin büyüsüne ilk cümlesinden itibaren kendinizi öyle bir kaptırıyorsunuz, ki aldığınız haz sizi bu düşünceden ve pişmanlıktan alıp götürüyor.

Dante Alighieri’nin hayatı da başlı başına bir roman; ama burada uzun uzun anlatmak yerine hap niteliğinde bir bilgilendirme yapacağım.

Dante; 1265 yılında Floransa’da doğmuştur. Küçüklüğünden itibaren Floransalı ve Bolognalı önemli şair ve yazarlardan şiir ve dilbilgisi dersleri almıştır. Gençliğinden itibaren Floransa’da önemli siyasi etkinliklerde bulunmuş, ancak iktidar çekişmelerinden (Papacılık-İmparatorculuk çekişmeleri) dolayı sürgün ile cezalandırılmıştır. 13 yıllık sürgün hayatı boyunca Floransa’ya olan özlemini her fırsatta dile getirmesine ve 1315 yılında adına af çıkarılmasına rağmen dönmemiş ve 1321 yılında memleket hasreti ile hayata gözlerini yummuştur. Dante İlahi Komedya’yı, Latince haricinde bir dil kullanarak –o tarihlerin halk dili olan İtalyanca- yazdığından dolayı da İtalyanca’nın kurucusu kabul edilmektedir.

Gelelim bu muhteşem esere; İlahi Komedya; Dante’nin öteki dünyaya yaptığı düşsel gezintiyi destanlaştıran, Cehennem, Araf ve Cennet adlarıyla 3 bölümden oluşan bir şiirdir. 14.233 dizeden meydana gelmektedir. 3 sayısı Hristiyanlığın teslis ilkesini belirttiği için Ortaçağda özel bir anlam ifade ettiğinden dolayı İlahi Komedya da bu önemi açıkça belli etmektedir. Eser 3 bölümdür ve tamamı 3 satırlık kıtalardan oluşmuştur. Giriş kantosu sayılmaz ise her bölümde 33’er kanto vardır. Hayatının aşkı ve en önem verdiği insan olan Beatrice, 3 eserin de tam ortasında yani Araf’ın 30.kantosunda kendisine eşlik etmeye başlamıştır.

İlahi KomedyaDante; Cehennem’i betimlerken günahkarların, Araf’ı betimlerken tövbekarların, Cennet’i betimlerken de iyilerin öteki dünyadaki yaşamlarını göstermek istemiştir.

Cehennem: Dante’nin tasarladığı Cehennem, dibine inildikçe daralan ve dokuz kattan oluşan; her katta ayrı günahlar işlemiş olanların bulunup aşağıya inildikçe çekilen cezaların şiddetinin arttığı bir çukurdur. Olağanüstü bir düşsellik ve tasvir zenginliği ile anlatılan Cehennem, gerçekten de eserin en çok ibret alınması gereken bölümünü oluşturmaktadır. Cehennem gezisi boyunca Dante’ye, sanatını en çok etkileyen, “rehberim, ustam, babam, ışığım, yol göstericim, akıl hocam” dediği Vergilius eşlik eder. Ayrıca Cehennem, okuduğunuz her satırda Dante’nin siyasi çekişmelerden dolayı kızdığı insanlara olan acımasızlığını ve kinini iliklerinize kadar hissedeceğiniz bölümdür.

Araf: Dante’nin Araf’ı Cehennem ile Cennet arasında yer alan bir köprü vazifesi görür. Cehennem’in karanlığının yerini aydınlığın aldığı bir dağ şeklinde betimlenmiştir. Yedi kattan oluşmakta ve 7.katta Adem ile Havva’nın yaşadığını varsaydığı “Yeryüzü Cenneti” bulunur. Ruhlar bu dağa tırmanarak eğitilir ve günahlarından arınır. Bu bölümün ortasında Dante, Beatrice ile karşılaşınca Vergilius ondan ayrılır ve Dante artık gezintisine Beatrice’in rehberliği ile devam eder. Cehennem’deki Dante’nin acımasızlığı ve kini, artık yerini biraz daha sevecen bir tavra bırakmıştır.

Cennet: Dante Cennet’i çağdaşı olan diğer yazarlardan farklı bir şekilde betimlemiştir. Sürekli bir devinimin olduğu, insanın gözünü zorlayan bir ışığın egemen olduğu ve 10 kattan oluşan bir yerdir. En üst kat elbette “öncesiz ve sonrasız güçlü ışık” olan Tanrı katıdır. Dante’yi çağının yazarlarından ayıran diğer bir görüşü ise Tanrı’yı sonsuz bir enerji kaynağı olarak değerlendirmesi ile bilimden yana seçim yapmasıdır. Cehennem ve Araf’ın aksine Cennet’teki katlar düz bir çizgi şeklinde ilerler. Dante bir üst kata ulaştığını Beatrice’in ışığının yoğunluğundan anlar, çünkü katlar çıkıldıkça Beatrice’in ışığı da artmaktadır. Acımasızlığından ve kininden tamamen uzaklaşıp sevecenlik dolduğunu açık bir şekilde farkedebilirsiniz.

Eser boyunca Dante’nin kendisi insanoğlunu, Vergilius aklı, Beatrice ise inancı temsil etmektedir.

İlahi Komedya’yı 3 değişik bakış açısıyla okuyabilirsiniz:

1. İlahiyat (tanrıbilimsel) yönü ile: Dante’nin din konusuna ve Tevrat-Zebur-İncil kutsal kitaplarına hakimiyetinin olağanüstü seviyede olduğunu farketmemek imkansız.

2. Tarihsel yönü ile: Antik çağlardan kendi yaşadığı döneme kadar olan geniş tarih bilgisini damarlarınıza kadar hissedebiliyorsunuz. Mitoloji ve gerçek tarihi birbiri ile mükemmel şekilde bağdaştırmış olması hayranlığınızı kat kat artıracak niteliktedir.

3. Edebi yönü ile: Şiirin estetik yapısını ve verdiği duyguların yoğunluğunu, betimlemeleri ve kullandığı üslup ile edebi yönden tarih boyunca yazılmış en muhteşem şiir olduğunu inkar edemeyeceksiniz.

Yazıma Borges’ten İlahi Komedya üzerine olan bir alıntıyla son vermek istiyorum.

“Commedia (İlahi Komedya) herkesin okuması gereken bir kitaptır. Commedia’yı okumamak insanın kendisini edebiyatın verebileceği en büyük armağandan yoksun kılmasından, anlaşılmaz bir çileciliğe boyun eğmesinden başka bir şey değildir. Commedia’yı okumak gibi bir keyfi kendimizden niye alıkoyalım? Kaldı ki, okunması zor da sayılmaz. Asıl zor olan kitabın kendisini okumanın dışında kalanlar, yani görüşler, tartışmalar. Kitabın kendisi billur gibi. Sonra, diyelim Commedia’nın öteki kişilerini bir yana bıraktık, başkişisi Dante edebiyatta rastyabileceğimiz en canlı kişi. Bana yıllarca eşlik etti. Yarın tekrar okuyacak olsam daha önce hiç görmediğim şeyler bulacağımı biliyorum.”
J.L. Borges

Saygılarımla

İlahi Komedya
Dante Alighieri
Oğlak Yayınları
Türkçesi: Rekin Teksoy
161 Sayfa, 2017

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.